چنين تقاضائى از دولت بىمورد مىبود . مقدسى « 1 » نيز مىگويد كه درهم‌هاى سياه كه در ماوراء النهر رايج بوده‌اند در آنجا به درهم سفيد ترجيح داده مى - شدند . متأسفانه دربارهء اينكه غطريفى به چه نرخى با درهم كوفى و فلس ( مسكوك مسين ) مبادله مىشده اطلاعى در دست نيست . دربارهء مبادلهء غطريفى با فلس در تأليف ابن حوقل « 2 » و مبادلهء آن با نقره در كتاب نرشخى « 3 » - در شرح وقايع سال 260 هجرى / 874 ميلادى سخن رفته است . ولى در هيچ يك از دو مورد نرخ مبادله ذكر نشده « 4 » . درهم غطريفى در نوع خود تنها نبوده . مورخان و جغرافيون ، گذشته از درهم خوارزمى سه نوع ديگر از درهم‌هاى كم عيار را ذكر كرده‌اند كه در ماوراء النهر خراج به آن پرداخته مىشده ؛ يعنى درهم محمدى و مسيبى و غطريفى . درهم محمدى ، بنا به گفتهء گرديزى « 5 » ، در عهد محمد بن دهده كه نامش در ميان حكام خراسان ديده نشده متداول گشت . محتملا وى يكى از حكام عرب ماوراء النهر و تابع والى خراسان بوده . درهم مسيبى را مسيب بن زهير ( 164 تا 167 هجرى / 783 - 780 ميلادى ) ضرب كرده بوده . به گفتهء ابن خرداذبه « 6 » ( اخبار مربوط است به سالهاى 211 و 212

--> ( 1 ) - مقدسى ، 340 . ( 2 ) - ابن حوقل ، 363 . ( 3 ) - چاپ شفر ، 76 . ( 4 ) - ( دربارهء نرخ غطريفى رجوع شود به ماسون : در موضوع « درهم‌هاى سياه » ؛ داويدويچ ، « گنج ترمذ » . - تحريريه . ) ( 5 ) - نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 95 ؛ نسخهء كمبريج ورق b 76 ؛ « و درم مسيبى ( در نسخهء خطى : مسمى ) به دو بازخوانند چنان كه غطريفى به غطريف بن عطا الكندى و محمدى به محمد بن دهده و اين درمها با روى وارزيز آميخته باشد . » . ( 6 ) - ابن خرداذبه ، 28 - 27 .